articlewriting1

Dàn ý – cảm nhận về bài thơ bánh trôi nước của hồ xuân hương.

Giải bài tập

Toàn bộ bài thơ là hình ảnh nhân hoá tượng trưng. Với khả năng quan sát và liên tưởng kỳ lạ, chất liệu dân gian là chiếc bánh trôi nước – loại bánh dân gian xưa cho là tinh khiết thường dùng vào việc cúng tế, nhà thơ đã phát hiện ra những nét tương đồng giữa chiếc bánh trôi bình thường với hình ảnh người phụ nữ. Cả hai đều có vẻ bề ngoài rất đẹp (trắng, tròn), có phẩm giá cao quý (tấm lòng son) tương đồng cuộc sống (chìm, nổi), số phận phụ thuộc (rắn nát tuỳ thuộc tay kẻ nặn). Với những từ ngữ đa nghĩa bài thơ tạo nên một trường liên tưởng cho người đọc. Do vậy nhà thơ tả thực mà lại mang ý nghĩa tượng trưng. Nói cái bánh trôi mà thành chuyện con người – người phụ nữ. Người con gái hình thể đẹp, da trắng nõn nà, thân hình căng tràn nhựa sống, tâm hồn nhân hậu hiền hoà.

Lựa chọn câu để xem giải thuật nhanh hơn

Dàn ý

1. Mở bài

– Giới thiệu về tác giả Hồ Xuân Hương : là bà chúa thơ Nôm với nhiều tác phẩm độc lạ .
– Giới thiệu về bài thơ Bánh trôi nước ( khái quát giá trị nội dung và thẩm mỹ và nghệ thuật ) .

2. Thân bài: Cảm nhận về văn bản

a. Hình ảnh bánh trôi nước

– Hình dáng bên ngoài : trắng, tròn .
– Cách thức làm bánh :
+ Bảy nổi ba chìm
+ Tùy thuộc vào sự khôn khéo của người làm bánh : rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
– Nhân bánh có màu đỏ : tấm lòng son .
– Nghệ thuật : nhân hóa dùng từ thân em để chỉ người phụ nữ một cách kín kẽ. Trắng và tròn bộc lộ vẻ đẹp trinh trắng, duyên dáng của người thiếu nữ .
Tác giả miêu tả chiếc bánh trôi nước một cách căn kẽ, chi tiết cụ thể, đơn cử, từ hình dáng bên ngoài, nhân bánh đến phương pháp làm bánh. Nghĩa tả thực của bài thơ là hình ảnh chiếc bánh trôi nước trắng, tròn và luộc chưa chín thì chìm, chín rồi thì nổi .

b. Hình ảnh người phụ nữ

– Vận dụng thành ngữ một cách linh động để ám chỉ thân phận nổi lênh của người phụ nữ trong xã hội cũ .
– Trắng, tròn : vẻ đẹp ngoại hình duyên dáng, êm ả dịu dàng của người phụ nữ .
– Số phận lênh đênh, chìm nổi, bấp bênh, phụ thuộc vào của người phụ nữ :
+ Bảy nổi ba chìm
+ Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
– Vẻ đẹp tâm hồn với tấm lòng thủy chung, son sắt : tấm lòng son .
– Sự cảm thông của tác giả so với thân phận người phụ nữ .
Với cách nói ẩn dụ, tác giả ca tụng vẻ đẹp ngoại hình và tâm hồn của người phụ nữ, đồng thời, cảm thương thâm thúy cho số phận lênh đênh, chìm nổi, nhờ vào của họ .

3. Kết bài

– Cảm nhận về giá trị tác phẩm .
– Mở rộng : liên hệ với những câu ca dao viết về người phụ nữ khởi đầu bằng cụm từ thân em .

Bài mẫu

Bài tham khảo số 1

Nếu như Bà Huyện Thanh Quan với những lời thơ lịch sự và trang nhã, nhẹ nhàng, mang chút cung đình buồn thương man mác. Thì thơ Hồ Xuân Hương có phong thái trọn vẹn khác. Giọng thơ rắn rỏi, can đảm và mạnh mẽ, đề tài thông thường dân dã, ý thơ thâm thúy thâm thuý mà chua cay chứa nỗi niềm phẫn uất phản kháng xã hội đương thời. Bánh trôi nước là một bài thơ như vậy :
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son
Bánh trôi nước là bài thơ trữ tình rực rỡ. Tác giả mượn chiếc bánh trôi để thế hiện vẻ đẹp hình thể và tâm hồn của người con gái có thân phận nhỏ nhoi, chìm nổi, nhờ vào mà vẫn giữ trọn phẩm giá của mình .
Toàn bộ bài thơ là hình ảnh nhân hoá tượng trưng. Với năng lực quan sát và liên tưởng kỳ lạ, vật liệu dân gian là chiếc bánh trôi nước – loại bánh dân gian xưa cho là tinh khiết thường dùng vào việc cúng tế, nhà thơ đã phát hiện ra những nét tương đương giữa chiếc bánh trôi thông thường với hình ảnh người phụ nữ. Cả hai đều có vẻ như hình thức bề ngoài rất đẹp ( trắng, tròn ), có phẩm giá cao quý ( tấm lòng son ) tương đương đời sống ( chìm, nổi ), số phận phụ thuộc vào ( rắn nát tuỳ thuộc tay kẻ nặn ). Với những từ ngữ đa nghĩa bài thơ tạo nên một trường liên tưởng cho người đọc. Do vậy nhà thơ tả thực mà lại mang ý nghĩa tượng trưng. Nói cái bánh trôi mà thành chuyện con người – người phụ nữ. Người con gái hình thể đẹp, da trắng nõn nà, thân hình căng tràn nhựa sống, tâm hồn nhân hậu hiền hoà .
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Với vẻ đẹp hình thể như vậy đáng lẽ phải có đời sống sung sướng niềm hạnh phúc nhưng cuộc sống con người, đặc biệt quan trọng là người phụ nữ thì phải chịu bao đắng cay, khó khăn vất vả .
Bẩy nổi ba chìm với nước non
Được cha mẹ sinh ra để làm người, nhưng người phụ nữ không làm chủ được mình, cuộc sống họ do người khác định đoạt. Nàng Vũ Nương thuỳ mị nết na, đức hạnh thuỷ chung, chồng ra trận nàng ở nhà một thân một mình nuôi mẹ già, con thơ. Nàng đã làm tròn bổn phận của một người con, người vợ, người mẹ trong mái ấm gia đình. Vậy mà do sự đa nghi ghen tuông quá mức, nàng bị chồng nghi cho là thất tiết. Nàng đã phải lấy cái chết để chứng tỏ cho sự trong sáng của mình. Câu chuyện mang đến cho tất cả chúng ta một thông điệp : trong xã hội ấy người tốt như nàng không được sống niềm hạnh phúc .
Cũng như vậy cuộc sống của những người phụ nữ trong xã hội phong kiến luôn bị xã hội nhào nặn xô đẩy :
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Dù cuộc sống có phũ phàng, xấu số họ vẫn giữ vẹn phẩm giá, tâm hồn cao đẹp của mình .
Mà em vẫn giữ tấm lòng son
Sự phát minh sáng tạo của nữ sĩ khá độc lạ. Bà lựa chọn chi tiết cụ thể không nhiều nhưng lại nói được nhiều. Hai từ thân em được đặt trước chiếc bánh, chiếc bánh được nhân hoá, đó chính là lời tự sự của người phụ nữ. Nét nghệ thuật và thẩm mỹ này gợi cho trí tưởng tượng của người đọc được chắp cánh và hình ảnh người phụ nữ hiện lên rõ nét hơn .
Từ thoáng chút hài lòng giọng thơ chuyển hẳn sang than oán về số phận hẩm hiu. Hồ Xuân Hương đã hòn đảo lại thành ngữ quen thuộc ba chìm bảy nổi thành bảy nổi ba chìm trái chiều với vừa trắng lại vừa tròn tạo sự giật mình và tô đậm sự xấu số của người phụ nữ .
Đến đây ta không còn thấy giọng thơ than vãn cam chịu : Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn. Cuộc đời họ, họ không làm chủ được bản thân mà nhờ vào trọn vẹn vào tay kẻ khác. Thế nhưng : Mà em vẫn giữ tấm lòng son. Không những sự trái chiều giữa thái độ người phụ nữ trong câu ba và bốn là trái chiều giữa thái độ cam chịu và thái độ bảo vệ phẩm chất trong sáng trong tâm hồn con người. Từ vẫn bộc lộ sự khằng định, quả quyết vượt trên số phận để giữ tấm lòng son. Người phụ nữ đã ý thức rất rõ về đời sống và phẩm giá của mình. Dẫu cho cuộc sống cay đắng, nhào nặn, xô đẩy thì giá trị đáng kính của họ luôn luôn là điều sống còn so với họ .
Trong xã hội với ý thức hệ nho giáo khắc nghiệt như vậy, ý niệm tam tòng tứ đức, nam tôn nữ ti đã ăn sâu vào ý thức con người. Nói được như Hồ Xuân Hương thật đáng khâm phục, trân trọng .
Bài thơ chỉ có bốn câu, đề tài bình dị nhưng dưới ngòi bút thần diệu, Hồ Xuân Hương đã tạo cho viên bánh trôi nước mang vẻ đẹp sáng ngời của viên ngọc lấp lánh lung linh nhiều màu. Bài thơ tiềm ẩn một luồng ánh sáng, ý thức về xã hội bất công vùi dập người phụ nữ và giá trị nhân phẩm của mình .
Quả thật bài thơ của Hồ Xuân Hương có giá trị hiện thực và xã hội thâm thúy. Đây là tiếng nói chung của người phụ nữ so với sự bất công của xã hội xưa và chứng minh và khẳng định phẩm giá của bản thân. Nhà thơ đã đại diện thay mặt cho những số phận xấu số cất lên lời nói của chính họ và của thời đại. Bài thơ bộc lộ khẩu khí của bà chúa thơ nôm .

Xem thêm các bài tham khảo khác tại đây:

Bài tham khảo số 2

Bài tham khảo số 3