articlewriting1

Bài thơ: Câu cá mùa thu – Nội dung bài thơ, Hoàn cảnh sáng tác, Dàn ý phân tích tác phẩm

Giải bài tập

Bài thơ: Câu cá mùa thu – Nội dung bài thơ, Hoàn cảnh sáng tác, Dàn ý phân tích tác phẩm

Bài thơ: Câu cá mùa thu (Nguyễn Khuyến) - Nội dung bài thơ, Hoàn cảnh sáng tác, Dàn ý phân tích tác phẩm

– Nguyễn Khuyến ( 1835 – 1909 ) – Ông xuất thân trong một mái ấm gia đình nhà Nho nghèo từng đỗ đầu ba kì thi Hương, Hội, Đình nên được ca tụng là Tam nguyên Yên Đổ – Ông chỉ làm quan hơn 10 năm sau cáo quan về quê, phần đông cuộc sống Nguyễn Khuyến là dạy học sống thanh bạc ở quê nhà – Nhưng Nguyễn Khuyến không được yên thân, thực dân Pháp tìm mọi thủ đoạn để mua chuộc nhưng trước sau Nguyễn Khuyến bày tỏ thái độ nhất quyết không hợp tác ⇒ Nguyễn Khuyến là người có năng lực cốt cách thanh cao, có tấm lòng yêu nước thương dân – Các tác phẩm chính : + Nguyễn Khuyến có hơn 800 bài gồm chữ Hán và chữ Nôm với nhiều thể loại nhiều mẫu mã : thơ, văn, câu đối + hầu hết được sáng tác lúc ông từ quan về quê dạy học – Đặc điểm sáng tác : + Về nội dung : • Thể hiện tình yêu quê nhà quốc gia • Tấm lòng ưu tiên với dân với nước • Phản ánh đời sống chất phác, khổ cực của người lao động • Châm biếm đả kích thực dân Pháp + Về thẩm mỹ và nghệ thuật : • Sử dụng thuần thục những thể thơ, việt hóa thâm thúy những thể loại thơ Đường luật • Ngôn ngữ rất là bình dị, dân dã mà tinh xảo, tài hoa • Có biệt tài sử dụng từ láy và những hư từ ⇒ Nguyễn Khuyến là nhà thơ Nôm xuất sắc, nhà thơ của làng cảnh Nước Ta, nhà thơ lớn của nền văn học trung đại

1. Vị trí và hoàn cảnh sáng tác

– Vị trí : nằm trong chùm ba bài thơ thu của Nguyễn Khuyến – Hoàn cảnh sáng tác : được sáng tác khi tác giả về ở ẩn tại quê nhà

2. Bố cục

– Phần 1 ( hai câu đầu ) : ra mắt việc câu cá mùa thu

– Phần 2 (bốn câu tiếp): cảnh thu ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ

– Phần 3 ( còn lại ) : tâm trạng của tác giả

3. Giá trị nội dung

– Bài thơ là bức tranh cảnh sắc mùa thu ở đồng bằng Bắc Bộ, đồng thời cho thấy tình yêu vạn vật thiên nhiên, quốc gia cùng tâm trạng đau xót của tác giả trước thời thế

4. Giá trị nghệ thuật

– Nghệ thuật sử dụng từ ngữ đạt mức tinh xảo, trong sáng và giàu phẩm chất nghệ thuật và thẩm mỹ – Nghệ thuật sử dụng từ láy, cách gieo vần chọn vần, tả cảnh ngụ tình lồng ghép vào nhau

1. Bức tranh mùa thu

– Cảnh sắc mùa thu trong bài thơ hiện lên với những chi tiết cụ thể nổi bật cho mùa thu làng cảnh Nước Ta + điểm nhìn : từ gần đến cao xa rồi lại từ cao xa tới gần ( từ chiếc cầu ⇒ mặt ao ⇒ khung trời ⇒ ngõ trúc rồi lại trở về ao thu ⇒ thuyền câu ) ⇒ khoảng trống được mở ra nhiều hướng sôi động + nét riêng của mùa thu được gợi lên từ sự dịu nhẹ, thanh sơ của cảnh vật : • Không khí mùa thu : thanh sơ, dịu nhẹ, nước trong, sóng biếc, đường nét dữ thế chủ động nhẹ nhàng • Cái mê hoặc của bài tơ gói gọn trong cái điệu xanh : xanh ao, xanh trúc, xanh trời, xanh bèo pha chung với một chút ít vàng của lá thu rơi ⇒ Cái hồn dân dã của mùa thu Bắc Bộ được gợi lên từ khung ao hẹp, từ chiếc thuyền câu, từ cánh bèo, từ ngõ trúc quanh co – Cảnh tĩnh mịch gợi cái buồn man mác : + vắng bóng người ( khách vắng teo ) + những đường nét hoạt động rất nhẹ : sóng hơi gợn, mây lơ lủng, lá khẽ đưa, nghe thấy cả tiếng cá đớp mồi ⇒ nghệ thuật và thẩm mỹ lấy động tả tĩnh làm tăng thêm sự yên ắng, tịch mịch của khoảng trống

2. Tâm trạng cả thi nhân

– Cõi lòng nhà thơ yên bình tuyệt đối – Tình cảm giao hòa với vạn vật thiên nhiên – Không gian gói trọn một niềm cô quạnh, uẩn khúc trong tâm hồn nhà thơ – Tâm hồn gắn bó với quê nhà, quốc gia, tấm lòng yêu nước thầm kín nhưng không kém phần thâm thúy

3. Nghệ thuật

– Kết cấu niêm luật, vần điệu đối ngẫu rất chỉnh, bút pháp chấm phá tả cảnh ngụ tình tài hoa – Ngôn ngữ đơn giản và giản dị, tinh xảo, giàu sức gơi hình biểu cảm

– Vần eo – tử vận, oái oăm, được tác giả sử dụng thần tình

Loạt bài Tác giả – Tác phẩm Văn lớp 11 được biên soạn bám sát nội dung sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 11.