articlewriting1

Truyền thuyết là gì? Đặc điểm, Nội dung truyền thuyết Việt Nam – https://calibravietnam.vn

Giải bài tập
( Last Updated On : 14/09/2021 )

1. Khái niệm truyền thuyết

Trong một tác phẩm gọi là truyền thuyết dân gian, yếu tố cơ bản để xác lập và phân biệt với những thể loại tự sự dân gian khác, đặc biệt quan trọng là truyền thuyết thần thoại và cổ tích – đó là dấu ấn lịch sử dân tộc trong tác phẩm. Vì vậy, khi khảo sát hầu hết những khái niệm khác nhau của những nhà nghiên cứu về truyền thuyết, ta hoàn toàn có thể thuận tiện nhận ra sự thống nhất cơ bản giữa những quan điểm. Hầu hết đều dựa trên tiêu chuẩn lịch sử dân tộc để giới thuyết và xác lập nội hàm khái niệm của thể loại này .

Trong SGK lớp 10 – Tập 1, ông Chu Xuân Diên cho rằng Truyền thuyết là những truyện kể dân gian về các sự kiện và nhân vật lịch sử hoặc tôn giáo đã được trí tưởng tượng dân gian tô vẽ thêm bằng các yếu tố không có thực. Có những truyền thuyết lịch sử (Bà Trưng, Bà Triệu, Lê Lợi…) và những truyền thuyết tôn giáo (Phật giáo, Đạo giáo…). Tương tự, ông Đỗ Bình Trị ( SGK lớp 10- Tập 1- Ban KHXH) quan niệm Truyền thuyết lịch sử là những truyện kể về lịch sử những thời quá khứ được trí tưởng tượng dân gian thêu dệt thêm, thể hiện mối quan tâm riêng, thái độ và cách đánh giá riêng của nhân dân đối với một số sự kiện và nhân vật lịch sử. Theo ông Trần Hoàng (ĐHSP Huế),Truyền thuyết vừa phản ánh, vừa nhận thức và đồng thời lý giải lịch sử.

Về khái niệm lịch sử dân tộc, ông Nguyễn Tấn Phát ( ĐHSP TPHCM ) còn xác lập đơn cử đó là những sự kiện và những nhân vật lịch sử vẻ vang có thật, tương quan đến những biến cố trọng đại mà toàn dân đều chú ý quan tâm .
Đưa ra một loạt những quan điểm có tính mạng lưới hệ thống đó là tác giả Lê Chí Quế ( ĐHQG TP. Hà Nội ). Ông đã sưu tầm nhiều quan điểm khác nhau :
Nguyễn Đổng Chi : Truyền thuyết thường dùng để chỉ những câu truyện cũ, những sự kiện lịch sử vẻ vang còn được quần chúng nhân dân truyền lại nhưng không bảo vệ đúng mực. Phần lớn chúng chưa thành truyện ( mà chỉ là những mẩu chuyện ), nếu tăng trưởng hoàn hảo thì tuỳ theo nội dung sẽ trở thành truyền thuyết thần thoại hay cổ tích .
Tầm Vu : Truyền thuyết trở nên phổ cập so với thần thoại cổ xưa khi công xã nguyên thủy tan rã, nó nặng về đề tài lịch sử dân tộc .
Phan Trần : Truyền thuyết là những truyện truyền tụng trong dân gian về những vấn đề nhân vật có tương quan đến lịch sử dân tộc được phản ánh qua trí tưởng tượng và hư cấu .
Kiều Thu Hoạch : Truyền thuyết là một thể tài truyện kể truyền miệng nằm trong mô hình tự sự dân gian. Nội dung diễn biến kể lại truyện tích những nhân vật lịch sử dân tộc hoặc lý giải những phong vật địa phương theo quan điểm của nhân dân .
Phạm Văn Đồng : Những truyền thuyết dân gian thường có một cái lõi là thực sự lịch sử dân tộc mà nhân dân qua nhiều thế hệ đã lý tưởng hóa và gởi gắm vào đó tâm tình thiết tha của mình cùng với thơ và mộng, chắp đôi cánh của sức tưởng tượng và thẩm mỹ và nghệ thuật dân gian tạo ra sự tác phẩm văn hóa truyền thống mà đời đời con cháu ưa thích .
Từ đó, ông Lê Chí Quế đúc rút lại rằng Truyền thuyết là một thể loại trong mô hình tự sự dân gian phản ánh những sự kiện nhân vật lịch sử dân tộc hay di tích lịch sử cảnh vật địa phương trải qua sự hư cấu thẩm mỹ và nghệ thuật thần kỳ .Như vậy ta hoàn toàn có thể thấy rằng, nói đến truyền thuyết là nói đến những tác phẩm tự sự dân gian mà yếu tố lịch sử dân tộc là yếu tố cơ bản quyết định hành động sự phát minh sáng tạo, lưu truyền và sống sót tác phẩm. Lịch sử sẽ là nguồn cảm hứng cho những tác giả dân gian sáng tạo tác phẩm truyền thuyết. Và chính vì vậy tách khỏi cái khung lịch sử vẻ vang, truyền thuyết chỉ còn là một mẫu sản phẩm tưởng tượng hoang đường, cung ứng cho những nhu yếu khác nhau để ship hàng cho việc tạo ra những tác phẩm thuộc thể loại khác mà không phải là truyền thuyết nữa. Và vì sinh ra sau thần thoại cổ xưa lại làm tiền đề cho sự sinh ra của cổ tích, truyền thuyết vẫn có những yếu tố song trùng với thần thoại cổ xưa và có những nét thân thiện với một thể loại tự sự sinh ra sau, đó là truyện cổ tích. Và bên trong cái vỏ thần kỳ truyền thuyết lại hàm chứa những yếu tố gắn với lịch sử vẻ vang dân tộc bản địa thời kỳ dựng nước và giữ nước .

2. Phân loại truyền thuyết

Nếu như những nhà nghiên cứu khá thống nhất với nhau về khái niệm truyền thuyết thì lại có quá nhiều cách phân loại không giống nhau ở thể loại này. Tuy nhiên, nếu khảo sát những tiểu loại truyền thuyết, ta thấy sự phong phú trong việc phân loại, thật ra vô cùng đơn thuần. Ấy là, những nhà nghiên cứu khi phân loại đã đưa ra những tiêu chuẩn không giống nhau ( đồng đại hoặc lịch đại ; nội dung hay đặc thù, sự kiện lịch sử dân tộc hoặc nhân vật lịch sử dân tộc … ) và hiệu quả là đã có nhiều tiểu loại truyền thuyết khác nhau .
Ở đây, theo tiêu chuẩn thời hạn, cách phân loại của hai tác giả Nguyễn Tấn Phát ( ĐHSP TP TP HCM ) và Hoàng Tiến Tựu ( CĐSP ) gần nhau hơn. Ông Nguyễn Tấn Phát chia làm 5 loại : Những truyền thuyết mang đặc thù anh hùng ca thuộc thời đại những vua Hùng dựng nước ; Truyền thuyết trong 10 thế kỷ đấu tranh chống sự đồng điệu của phong kiến Trung Quốc, giành độc lập của dân tộc bản địa ; Truyền thuyết thời kỳ kiến thiết xây dựng và bảo vệ vương quốc phong kiến tự chủ ; Truyền thuyết lịch sử vẻ vang thời thuộc pháp và Truyền thuyết thời đại Hồ Chí Minh ( ? ). Còn ông Hoàng Tiến Tựu cũng phân loại tựa như như thế nhưng đơn thuần hơn, chỉ có hai loại : Truyền thuyết thời Văn Lang Âu Lạc và Truyền thuyết từ thời Bắc thuộc về sau .
Vấn đề phần chia này phát sinh một do dự, nhất là cách phân loại của tác giả Nguyễn Tấn Phát, với hai tiểu loại truyền thuyết thời thuộc Pháp và truyền thuyết thời đại Hồ Chí Minh. Ở đây, những câu truyện lịch sử vẻ vang của thời đại đó phần đông còn rất thân mật với tất cả chúng ta lúc bấy giờ. Vẫn chưa có một độ lùi lịch sử dân tộc thiết yếu để những câu truyện ấy được phủ lên một lớp sương huyền ảo của những yếu tố hư cấu, thậm chí còn là sự hư cấu hoang đường. Nhưng chí ít điều đó cũng mang lại sự mê hoặc thiết yếu của một tác phẩm dân gian đích thực. Một số những khu công trình khoa học về văn học dân gian gần đây có đặt ra yếu tố nghiên cứu và điều tra mảng truyện này như một khảo sát trong bước đầu về những truyện kể có chất dân gian và có tác động ảnh hưởng của văn học dân gian. Nhưng đưa nó thành một tiểu loại sánh vai với những tác phẩm truyền thuyết khác đã được thời hạn sàng lọc và thẩm định và đánh giá vẫn còn là điều quá mới mẻ và lạ mắt. Tuy nhiên, cách phân loại này cũng đã tạo tiền đề thuận tiện cho việc tiếp cận một thời đại lịch sử vẻ vang dù đi qua chưa lâu nhưng dấu ấn để lại thì rất đáng tự hào .
Đứng trên cái nhìn lịch sử dân tộc tăng trưởng qua những thời kỳ khác nhau, cách phân loại như đã nêu trên có vẻ như đơn thuần nhưng hạn chế cái nhìn khoa học khi tiếp cận truyền thuyết. Bởi lẽ ngay trong từng quá trình lịch sử vẻ vang giống nhau, không phải khi nào truyền thuyết cũng tăng trưởng thuần nhất. Chưa nói đến những góc nhìn khác nhau trong tác giả dân gian – những người phát minh sáng tạo ra truyền thuyết – cũng làm phát sinh hiện tượng kỳ lạ cùng một sự kiện lịch sử vẻ vang đã xảy ra trong quá khứ, được khoa học sử học chứng tỏ, nhưng lại có quá nhiều tác phẩm truyền thuyết khác nhau về chi tiết cụ thể, nội dung, nhân vật, kết thúc …
Những cách phân loại còn lại phải kể đến một khu công trình nghiên cứu và điều tra khá công phu của ông Đỗ Bình Trị. Ông phân thành 3 tiểu loại. Đó là truyền thuyết địa điểm ; truyền thuyết phổ hệ và truyền thuyết lịch sử vẻ vang ( Truyền thuyết về nhân vật và sự kiện lịch sử vẻ vang mà trong đó có truyền thuyết về thời những vua Hùng và truyền thuyết đời sau ). Theo ông, truyền thuyết địa điểm là truyện kể dân gian về nguồn gốc lịch sử vẻ vang của những tên gọi địa lý khác nhau hoặc về nguồn gốc của bản thân những khu vực, địa hình, sự vật địa lý ấy. Còn truyền thuyết phổ hệ là những truyện kể dân gian về nguồn gốc của những thị tộc, bộ lạc, gia tộc, những làng xã … và những thủy tổ ( tổ sư ) cùng những đại biểu năng lực nhất của những nghề bằng tay thủ công, mỹ nghệ … Riêng truyền thuyết lịch sử dân tộc ( về nhân vật và những sự kiện lịch sử vẻ vang ) là những truyện kể có mục tiêu tái hiện chính bản thân thực sự lịch sử vẻ vang, Và đây mới là truyền thuyết lịch sử vẻ vang đích thực. Nó không quá chú trọng vào tính địa phương mà hướng tới những sự kiện có tác động ảnh hưởng ảnh hưởng tác động đến đời sống toàn dân ( như khởi nghĩa nông dân trong cuộc xung đột chống giai cấp phong kiến thối nát, những cuộc kháng chiến chống quân xâm lược … ) và những nhân vật có tầm vóc lớn lao kỳ vĩ mang tính hội đồng, vương quốc ( như anh hùng nông dân, anh hùng dân tộc bản địa … )
Ở giáo trình văn học dân gian của Đại học Quốc gia TP. Hà Nội, ông Lê Chí Quế chia làm ba loại, đó là truyền thuyết lịch sử vẻ vang, truyền thuyết anh hùng và truyền thuyết danh nhân văn hóa. Còn dựa vào chủ đề và nhân vật, ông Trần Hoàng ( ĐH Huế ) phân loại đơn cử hơn, gồm có Truyền thuyết về những anh hùng chống xâm lăng ; Truyền thuyết về những anh hùng chống phong kiến ; Truyền thuyết về những danh nhân văn hóa và sau cuối là Truyền thuyết về những địa điểm phong tục .
Như đã nói, dù là cách phân loại nào, truyền thuyết vẫn là một thể loại đặc biệt quan trọng của văn học dân gian. Dân gian đã lưu lại lịch sử dân tộc và làm lịch sử vẻ vang bằng truyền thuyết. Nên dù là dựa theo thời hạn hay sự kiện, nhân vật lịch sử dân tộc thì lịch sử vẻ vang vẫn là yếu tố để tạo nên nhiều tiểu loại truyền thuyết đa dạng chủng loại và phong phú khác nhau .

3. Truyền thuyết Nước Ta và tiến trình lịch sử dân tộc của dân tộc bản địa

Phần này trình làng sơ lược về sự gắn bó giữa truyền thuyết Nước Ta và tiến trình lịch sử dân tộc của dân tộc bản địa. Trước hết là “ Hệ truyền thuyết thời kỳ dựng nước ”. Một số khu công trình sử dụng thuật ngữ “ Truyền thuyết Hùng Vương ” để gọi hệ truyền thuyết thời kỳ này. Hệ thống này đã ẩn chìm dưới lớp thần thoại cổ xưa xum xê và đã từng được điều tra và nghiên cứu như thần thoại cổ xưa. Kế đến “ Truyền thuyết An Dương Vương ” khép lại bản hùng ca dựng nước và mở màn cho tấn thảm kịch nước mất nhà tan. “ Truyền thuyết phản ánh công cuộc chiến đấu chống ngoại xâm ” nói về sự phản kháng của nhân dân so với bọn phong kiến xâm lược phương Bắc. Trải qua những thời kỳ lịch sử vẻ vang, nhiều vị anh hùng dân tộc bản địa đã lãnh đạo nhân dân chống ngoại xâm và họ đã xuất hiện trong truyền thuyết như cách ghi nhớ lịch sử dân tộc của dân gian. Bên cạnh đó là “ Truyền thuyết phản ánh cuộc đấu tranh giai cấp trải qua việc ca tụng những vị anh hùng nông dân khởi nghĩa ”. Đặc biệt những năm cuối Lê đầu Nguyễn là thời kỳ suy thoái và khủng hoảng của chính sách phong kiến Nước Ta. Lúc bấy giờ Tây Sơn là cuộc khởi nghĩa điển hình nổi bật trong trào lưu nông dân khởi nghĩa đã trở thành cơ sở phát sinh hàng loạt truyền thuyết anh hùng mà nhân vật TT là lãnh tụ nông dân. Ngoài ra còn là Truyền thuyết về những người tài năng trong nghành nghề dịch vụ văn hóa truyền thống xã hội .

4. Nội dung và hệ đề tài của truyền thuyết Nước Ta

a. Cốt lõi lịch sử và sự lý tưởng hóa của nhân dân trong truyền thuyết:

Truyền thuyết là những truyện dân gian gắn chặt với lịch sử. Lịch sử được coi là đối tượng phản ánh chuyên biệt của thể loại này. Lịch sử là cảm hứng, là đề tài và chất liệu để làm nên nội dung truyền thuyết.

Truyền thuyết có cốt lõi là thực sự lịch sử vẻ vang nhưng không phải lịch sử vẻ vang ( sử học ) vì nó không sao chép lịch sử vẻ vang một cách máy móc. Lịch sử đã đi vào truyền thuyết theo con đường của chiêu thức sáng tác dân gian, được tư duy thẩm mỹ và nghệ thuật của những tác giả dân gian nhào nặn lại theo hướng lý tưởng hóa .

b. Hệ đề tài của truyền thuyết Việt Nam:

– Những truyền thuyết về thời những vua Hùng :
Nhóm truyện này hầu hết gồm những thần thoại cổ xưa về “ anh hùng văn hóa ” đã được lịch sử dân tộc hóa và kết thành một chuỗi tương đối có mạng lưới hệ thống và những truyện kể mang sắc tố sử thi về thời những vua Hùng. Những truyền thuyết về đời những vua Hùng lý giải nguồn gốc chung của người Việt và ca tụng công cuộc dựng nước và giữ nước của những vua Hùng ở buổi bình minh của lịch sử vẻ vang dân tộc bản địa. Những truyền thuyết tiêu biểu vượt trội của nhóm truyện này là Lạc Long Quân – Âu Cơ, Thần Tản Viên ( Sơn Tinh Thủy Tinh ), Thánh Gióng … với cơ sở lịch sử dân tộc là cả thời đại Hùng Vương ( hơn là những sự kiện, những nhân vật lịch sử vẻ vang đơn cử, riêng rẽ … gắn với những thời kỳ đơn cử ) .
– Những truyền thuyết đời sau :
Giới hạn của nhóm truyện này lấy từ dấu mốc của truyền thuyết An Dương Vương trở về sau truyền thuyết thời kỳ Bắc thuộc. Trong những nhóm truyền thuyết thì nhóm này nhiều mẫu mã hơn cả, ta hoàn toàn có thể phân ra một số ít chủ đề điển hình nổi bật như :
Những truyền thuyết về những cuộc khởi nghĩa và những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm : Nhân vật TT của những truyền thuyết này là những anh hùng dân tộc bản địa. Chủ đề chính là chống ngoại xâm, giành độc lập dân tộc bản địa. Phương thức phản ánh trong những truyền thuyết này vẫn còn đậm yếu tố hoang đường, mang khá rõ dấu ấn truyền thuyết thần thoại. Đó là những truyện như Hai bà Trưng, Bà Triệu, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi …
Những truyền thuyết về những danh nhân trong những nghành khác nhau : Nhân vật TT trong những truyền thuyết này thường có tài cao, đức lớn, có sự nghiệp vì dân, vì nước. Truyện hướng đến chủ đề văn hóa truyền thống, giáo dục, kinh tế tài chính, chính trị, quân sự chiến lược … Đó là những truyện như Đường Chu Văn An, Sư Vạn Hạnh, Lê Quý Đôn, Mạc Đỉnh Chi …
Những truyền thuyết về những cuộc nổi dậy chống quan lại phong kiến : Nhân vật TT trong những truyền thuyết này là anh hùng nông dân. Những hình tượng nhân vật được dân gian thiết kế xây dựng trong truyện thiên về biểu dương ca tụng. Khát vọng và niềm tin chống áp bức cường quyền thời phong kiến là chủ đề đa phần của nhóm truyện thuyết này .Cơ sở lịch sử vẻ vang của truyền thuyết đời sau là những quy trình lịch sử vẻ vang đơn cử, những sự kiện và nhân vật lịch sử vẻ vang đơn cử. Truyền thuyết đời sau bám sát lịch sử vẻ vang hơn và bớt dần đặc thù hoang đường truyền thuyết thần thoại .

5. Đặc điểm thi pháp

a. Cách thiết kế xây dựng diễn biến :

Truyền thuyết không có những kiểu diễn biến được thiết kế xây dựng phong phú và có sức khái quát cao về mặt thẩm mỹ và nghệ thuật. Nhìn chung, diễn biến truyền thuyết đơn thuần, sơ lược. Đặc điểm này hình thành do nhu yếu câu truyện ngắn gọn, dễ nhớ để dễ lưu truyền lịch sử dân tộc bằng con đường truyền miiệng. Ta hoàn toàn có thể chia diễn biến truyền thuyết ra ba phần :
– Lai lịch nguồn gốc nhân vật :
Giới thiệu thực trạng Open của nhân vật, thường là sự sinh ra kỳ lạ từ sự tích hợp kỳ lạ ( Mẹ Thánh Gióng ướm chân mình vào vết chân khổng lồ rồi mang thai những 12 tháng ; Lúc Lê Lợi sinh ra có ánh sáng đỏ đầy nhà, mùi hương lạ khắp xóm ; Còn Nguyễn Huệ, khi sinh ra có hai con hổ chầu hai bên … )
– Tài đức, sự nghiệp nhân vật :
Tài đức, sự nghiệp của nhân vật chính là cơ sở cho sự biểu dương ca tụng nhân vật lịch sử dân tộc của tác giả dân gian. Vì thế, từ tầm vóc, sức mạnh đến chiến công của nhân vật đều khác thường kỳ vĩ
Khổng Lồ trong truyện Khổng Lồ đúc chuông hoàn toàn có thể trút toàn bộ đồng trong kho lọt thỏm vào cái đãy của mình mà đãy vẫn vơi ; Yết Kiêu hoàn toàn có thể đi trong đêm mà vẫn nhìn thấy cả những vật nhỏ, đi dưới nước nhìn thấy cả con tôm con tép, có khi bơi ở dưới nước sáu, bảy ngày mà vẫn sống ; Mai Thúc Loan đầu hổ mắt rồng, tay vượn, gan góc đa tài, vượt ra ngoài sự tưởng tượng của người ta ; Bà Triệu mặt hoa, tóc mây, mắt châu, môi đào, mũi hổ, trán rồng, đầu báo, hàm én, tay dài quá đầu gối, tiếng như chuông lớn, mình cao chín thước, vú dài ba thước, vòng sống lưng rộng mười ôm, chân đi một ngày năm trăm dặm, sức hoàn toàn có thể khua gió bạt cây, tay đánh chân đá như thần, lại có vẻ đẹp làm động lòng người .
– Kết cục thân thế nhân vật :
Bởi hầu hết nhân vật lịch sử vẻ vang đều có hành vi lao vào vì dân tộc bản địa, vì hội đồng, nên nhân dân đã lưu nhớ điều này và gửi gấm vào trong truyền thuyết những kết thúc tương đối thuần nhất. Hầu hết những kết thúc đi theo công thức hoặc nhân vật được vinh phong, gia phong, hoặc nhân vật được nhân dân thờ cúng ngưỡng vọng, hoặc trở nên hiển linh, hiển thánh để liên tục phù dân, giúp nước .
Sau khi hai Bà Trưng tử tiết, người trong châu thương cảm, lập miếu ở cửa sông Hát Giang để phụng thờ, phàm những người gặp tai ương tới cầu đảo đều ứng nghiệm. Hai Bà còn giúp Lý Anh Tông làm mưa chống đại hạn. Triều Trần còn gia phong “ Hiển liệt chế thắng thuần bảo thuận ” đời đời lửa hương không dứt. Bà Triệu thì mất đi nhưng anh hồn không tan mà luôn hiển linh báo ứng. Tương truyền Bà Triệu đã giúp Lý Bôn tàn phá quân nhà Lương nên khi ông lên ngôi, nhớ ơn bà phù trợ đã sai làm đền thờ và xây lăng mộ bà …

b. Cách thiết kế xây dựng nhân vật :

Nhân vật lịch sử dân tộc chính là do lịch sử vẻ vang tạo nên. Dù vậy nhân vật truyền thuyết không là bản sao của lịch sử vẻ vang mà là những nhân vật lịch sử vẻ vang được tái tạo, được thiết kế xây dựng theo lối lý tưởng hóa từ cốt lõi hiện thực. Bằng lòng yêu quí, tự hào và biết ơn thâm thúy, nhân dân đã dệt nên chung quanh nhân vật những sắc màu lịch sử một thời hoang đường lộng lẫy và lấp lánh lung linh. Vì thế từ thực trạng xuất thân, sự sinh ra của nhân vật đến hình vóc, hình dáng, rồi kĩ năng chiến công và cả sau khi đã chết … nhân vật đều vượt lên khỏi hình ảnh thật của cuộc sống ( chính sử ) để trở thành hình ảnh của lịch sử một thời ( truyền thuyết ) .
Nhân vật truyền thuyết nhiều lúc trở thành nhân vật TT cho một chuỗi truyền thuyết ( Những truyền thuyết về Hai Bà Trưng, về Lê Lợi, về Quang Trung Nguyễn Huệ … )
So với nhân vật “ Thần ” trong thần thoại cổ xưa, nhân vật truyền thuyết đa phần là người. Nếu có là thần, là thánh thì chỉ là sự hóa thân hiển linh ở cuối truyện. Nhưng nhìn chung, vì là những nhân vật lịch sử dân tộc có thật nên nhân vật truyền thuyết đều có lý lịch tương đối rõ ràng, có hành vi, việc làm đơn cử, nhiều lúc còn có cả lời nói ( Như Thần Kim Quy, An Dương Vương, Trọng Thủy, Mỵ Châu … ) .

c. Thời gian – khoảng trống thẩm mỹ và nghệ thuật :

– Về thời hạn :
Ý niệm về thời hạn trong truyền thuyết cũng chưa được xác lập đơn cử. Vì gắn liền với những sự kiện lịch sử dân tộc có thật nên so với thời hạn còn mơ hồ của thần thoại cổ xưa và thời hạn phiếm chỉ của cổ tích thì thời hạn trong truyền thuyết đã có tính xác lập hơn .
Ta hoàn toàn có thể điểm qua 1 số ít chi tiết cụ thể thời hạn trong truyền thuyết : Bà Triệu – Triệu Thị Trinh sinh ngày mồng hai tháng mười năm Bính Ngọ và thời hạn đó nước ta sống dưới ách đô hộ của giặc Ngô. Nhân vật Khổng Lồ sống đời nhà Lý. Yết Kiêu gắn liền với khoảng chừng thời hạn chống giặc Nguyên Mông ở đời Trần. Quận He ở đời nhà Lê … Những yếu tố thời hạn vừa đơn cử xác lập, vừa mơ hồ chưa rõ ràng. Điều này cho thấy nhân dân rất có ý thức khẳng định chắc chắn những truyền thuyết được lưu truyền từ đời này sang đời khác là những sự kiện, nhân vật có thực, kể cả những yếu tố hoang đường chung quanh sự kiện và nhân vật ấy cũng có thực .
– Về khoảng trống :

Nhân vật có địa bàn hoạt động cụ thể hoặc tương đối cụ thể xác định. Điều này phản ánh địa bàn cư trú và hoạt động trong lịch sử người Việt cổ. Bên cạnh đó, một số không gian của truyền thuyết tương đồng chính xác với lịch sử và còn giúp ích ít nhiều cho việc chép sử. Khảo sát truyền thuyết Việt Nam, ta thấy một hiện tượng phổ biến là không gian thường được đặt ở đầu truyện và cuối truyện. Ở đầu truyện, không gian nhằm xác định nhân vật có nguồn gốc rõ ràng, có lai lịch cụ thể. Ở cuối truyện, không gian lại có tác dụng đưa những yếu tố hoang đường huyền thoại gần với thực tế hơn. Và điều đó có ý nghĩa như một sự xác nhận của dân gian rằng truyền thuyết và lịch sử chỉ là một mà thôi.

( Nguồn tìm hiểu thêm : Trần Tùng Chinh, Giáo trình văn học dân gian Nước Ta )