tay tien

Phân tích khổ 1 bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng – Trường THPT Thành Phố Sóc Trăng

Giải bài tập

tay tien

Dàn ý phân tích khổ 1 bài thơ Tây Tiến

I. Những hiểu biết cơ bản nhất về tác giả và tác phẩm Tây Tiến

1. Mấy điều cần lưu ý về con người và phong cách thơ Quang Dũng

Bạn đang xem : Phân tích khổ 1 bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

a) Con người cá nhân

– Quang Dũng cùng với các tác giả khác như Hoàng Cầm, Hữu Loan, Hoàng Trung Thông…. được coi là những nhà thơ chiến trường trưởng thành trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp cứu nước.
– Bản thân Quang Dũng vừa là một nhà thơ, đồng thời cũng là một người lính. Ông xuất thân là một thanh niên trí thức Hà thành, cũng như bao thế hệ thanh niên lúc bấy giờ nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, ông cùng các bạn tạm gác bút nghiên tình nguyện xung phong ra chiến trường đánh giặc bảo vệ đất nước.
– Ông là người nghệ sĩ tài năng, có vốn hiểu biết sâu rộng ở nhiều lĩnh vực nghệ thuật: Báo chí, văn học, âm nhạc, hội họa,…
– Tình yêu quê hương, đất nước luôn là nguồn cảm hứng bất tận trong những sáng tác của Quang Dũng.

b) Phong cách thơ

– Ở thơ Quang Dũng, có sự hòa quyện giữa chất lãng mạn, phóng khoáng của một chàng trai Hà thành hào hoa, tươi tắn, tràn trề nhiệt huyết của tuổi trẻ với chất hiện thực dưới con mắt của người lính trực tiếp cầm súng chiến đấu với quân địch trong những năm tháng ngoài chiến trận .

2. Những hiểu biết chung về bài thơ

Hoàn cảnh sáng tác : Trong giai đoạn 1947 – 1948, đoàn quân Tây Tiến được lệnh hành quân chiến đấu trên địa bàn Tây Bắc (Lai Châu, Sơn La, Điện Biên…), phối hợp với bộ đội chủ lực của Lào để đánh Pháp. Người lính trong đơn vị này chủ yếu là những học sinh, sinh viên thủ đô tình nguyện lên đường đánh trận, dù phải chịu nhiều gian khổ, thiếu thốn, khó khăn của cuộc chiến, bị bệnh tật đói rét hoành hành nhưng họ luôn lạc quan, yêu đời, tin tưởng vào tương lai phía trước. Nhà thơ Quang Dũng khi đó cũng là một trong số những người lính trong đơn vị, đến năm 1948 khi ông được lệnh chuyển sang đơn vị khác, những cảm xúc nhớ thương về đơn vị cũ đã thôi thúc ông viết bài thơ này.

Nhan đề tác phẩm : Ban đầu có tên là Nhớ Tây Tiến, sau được chuyển thành Tây Tiến.
+ Đây là tên một đơn vị quân đội được thành lập vào năm 1947 với nhiệm vụ liên kết với quân đội Lào chiến đấu bảo vệ biên giới Việt – Lào.
+ Đồng thời là nguồn cảm hứng đặc biệt, tiêu biểu cho hồn thơ lãng mạn của Quang Dũng; đoàn quân Tây Tiến chính hình tượng trung tâm của tác phẩm, là nỗi nhớ khôn nguôi, không thể xóa nhòa trong lòng nhà thơ.

Bố cục : Có hai cách phân chia bố cục bài thơ
+ Cách 1: Chia bài thơ thành 4 phần
· Phần 1: Từ đầu đến “Mai Châu mùa em thơm nếp xôi”: Đoàn binh hành quân giữa cảnh núi rừng hùng vĩ, thơ mộng nhưng cũng đầy khó khăn, nguy hiểm.
· Phần 2: Tiếp đến “Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa”: Những hồi tưởng của tác giả về đêm liên hoan thắm đượm tình quân dân cá nước.
· Phần 3: Tiếp đến ” Sông Mã gầm lên khúc độc hành”: Hình tượng người lính Tây Tiến với chất kiêu hùng, lãng mạn và bi tráng.
· Phần 4: Còn lại: Nỗi nhớ khôn nguôi của nhà thơ.

+ Cách 2: Chia bài thơ thành 3 phần
· Phần 1: Hai đoạn thơ đầu: Núi rừng Tây Bắc vừa hoang sơ, hùng vĩ vừa thơ mộng, trữ tình hiện lên qua nét phác họa của Quang Dũng.
· Phần 2: Tiếp đến “khúc độc hành”: Tình quân dân gắn bó thân thiết và hình ảnh người lính trong đoàn binh hào hoa, lãng mạn.
· Phần 3: Còn lại: Lời ước hẹn và nỗi nhớ của tác giả.
 

II. Những điều cần lưu ý khi phân tích bài thơ

1. Về nội dung

Khi phân tích nội dung tác phẩm, ngoài việc phân tích nỗi nhớ của tác giả, những em cần làm điển hình nổi bật lên hai bức tranh rực rỡ :

a) Bức tranh thiên nhiên Tây Bắc

– Vẻ đẹp hoang sơ, hiểm trở, hùng vĩ
– Vẻ đẹp thơ mộng, lãng mạn, đậm chất trữ tình

b) Bức tranh về người lính Tây Tiến

– Người lính với vẻ đẹp kiêu hùng
– Người lính với vẻ đẹp hào hoa, lãng mạn
– Người lính với vẻ đẹp bi tráng.

2. Về nghệ thuật

– Cần chú trọng phân tích nét đặc sắc trong việc sử dụng bút pháp lãng mạn kết hợp với hiện thực.
– Các hình tượng thơ, các câu thơ giàu hình ảnh.
– Hệ thống ngôn từ giàu biểu cảm.
– Sử dụng giọng điệu linh hoạt, đa dạng.
 

III. Những điều thú vị về tác phẩm

1. Nhan đề được đổi lại sau nhiều lần trăn trở

Ban đầu bài thơ có tên là “ Nhớ Tây Tiến ” nhưng sau nhiều lần do dự, suy ngẫm, Quang Dũng đã quyết định hành động bỏ chữ “ nhớ ” đi bởi theo ông, nỗi nhớ đơn vị chức năng luôn thường trực trong tâm lý, nhắc đến nó là thấy nhớ rồi, nên không nhất thiết phải thêm chữ “ nhớ ” .

2. Bài thơ từng bị cấm lưu hành

Cùng với 1 số ít tác phẩm sinh ra vào thời gian này, bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng cũng từng bị cấm lưu hành do có câu “ Đêm mơ TP.HN dáng Kiều thơm ” – có yếu tố “ ủy mị tiểu tư sản ”, mãi đến sau này khi có trào lưu “ cởi trói cho văn học ”, bài thơ đã trở thành một tác phẩm “ gối đầu giường của biết bao thế hệ người trẻ tuổi Nước Ta .

3. Tác phẩm duy nhất của người lính miền Bắc được lính ngụy miền Nam học thuộc, ghi chép lại trong cuốn sổ tay và được in thành nhiều bản tại các nhà in thời Việt Nam Cộng hòa.
 

IV. Những bài văn mẫu về bài thơ Tây Tiến

Bao gồm những bài viết về soạn bài, cảm nhận, phân tích bài thơ Tây Tiến, Phân tích đoạn thơ, khổ thơ

– Soạn bài Tây Tiến
– Cảm nhận về đoạn thơ đầu của bài Tây Tiến
– Phân tích bài thơ Tây Tiến
– Dàn ý phân tích bài thơ Tây tiến
– Phân tích khổ 1 bài thơ Tây Tiến
– Phân tích khổ 3 bài thơ Tây Tiến
– Cảm nhận bài Tây Tiến
– Phân tích tính chất bi tráng ở bài thơ Tây Tiến
– Phân tích bút pháp và cảm hứng lãng mạn trong bài thơ Tây Tiến
– Phân tích cảm hứng lãng mạn ở bài thơ Tây Tiến
– So sánh Đồng Chí và Tây Tiến
– Cảm nhận về hai đoạn trích trong bài thơ Việt Bắc và Tây Tiến

V. Sơ đồ tư duy học bài Tây Tiến

Sơ đồ tư duy học bài Tây Tiến số 1
tay tien

Sơ đồ tư duy học bài Tây Tiến số 2

Sơ đồ tư duy học bài Tây Tiến số 3

Sơ đồ tư duy học bài Tây Tiến số 4

Sơ đồ tư duy học bài Tây Tiến số 5
Sơ đồ tư duy học bài Tây Tiến số 2S ơ đồ tư duy học bài Tây Tiến số 3S ơ đồ tư duy học bài Tây Tiến số 4S ơ đồ tư duy học bài Tây Tiến số 5

Đề bài: Phân tích khổ 1 bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

phan tich kho 1 bai tho tay tien cua quang dung

Văn mẫu phân tích khổ 1 của bài thơ Tây Tiến hay, rực rỡ

Bài mẫu số 1: Phân tích khổ 1 bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

“ Tây Tiến ” của Quang Dũng hoàn toàn có thể coi là một trong những bông hoa tươi thắm nhất của chùm hoa thơ viết về anh bộ đội cụ Hồ trong thơ ca kháng chiến chống Pháp. Bài thơ ngay từ khi sinh ra đã tạo một sức sống rất là can đảm và mạnh mẽ và bền chắc trong lòng người đọc. Sức sống ấy có được là nhờ ngòi bút của Quang Dũng đã từ những cảm hứng vừa hiện thực, vừa bay bổng lãng mạn khi khắc hoạ hình tượng người chiến sỹ vệ quốc như một khúc ca bi tráng vang lên giữa một bản đại hùng ca của toàn dân tộc bản địa trong những tháng năm bảo vệ quốc gia mình. Hình tượng người lính với sự hoà trộn những sắc màu vừa hiện thực vừa lãng mạn đã được hiện ra ngay từ phần thứ nhất của bài thơ, phần miêu tả vẻ đẹp của người lính gắn liền với những chặng đường hành quân của họ. Thiên nhiên và con người xen kẽ hoà quyện lẫn nhau để tạo nên sự hoành tráng của bức tranh đời sống, sự kỳ vĩ lớn lao của con người .
“ Tây Tiến ”, nói đúng ra là những hoài niệm đầy nhớ thương và tự hào của Quang Dũng về những người đồng đội của mình trong đoàn binh Tây Tiến, đoàn binh có trách nhiệm từ Thành Phố Hà Nội, Hà Tây tiến thẳng lên Tây Bắc giải phóng vùng biên giới Việt-Lào rồi giúp nước bạn giải phóng vùng thượng Lào, tạo nên một vùng bảo đảm an toàn cho chiến khu của tất cả chúng ta ; về những tháng năm vô cùng khó khăn nhưng rất đỗi hào hùng của đoàn binh Tây Tiến gắn liền với những vùng đất mà họ đã đi qua, đã chiến đấu, và thắng lợi. Sau những bước chân trường chinh, Tây Tiến, đoàn binh đã được phiên chế thành những đơn vị chức năng khác. Vì thế bài thơ lúc đầu có tựa đề “ Nhớ Tây Tiến ”, về sau QD mới đổi thành “ Tây Tiến ” .
Bài thơ, như những dòng ghi chú sau cuối, được làm tại Phù Lưu Chanh, một làng ven bờ sông Đáy. Phải chăng cho nên vì thế mà nỗi nhớ Tây Tiến lại được mở màn bằng nỗi nhớ về một dòng sông với âm hưởng vô cùng tha thiết
“ Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi ! ”
Đó là âm hưởng ngân lên từ những chữ “ xa rồi ” và chữ “ ơi ” đầy xúc cảm nhớ thương. Nhà thơ như để tiếng gọi yêu thương “ Tây Tiến ơi ” vọng về với một thời hạn khổ nhưng nghĩa tình, đầy những quyết tử nhưng cũng đầy những gắn bó, vọng về một miền đất xa xôi, vọng tới những người đồng đội của mình dù nằm lại nơi viễn xứ hay đang chiến đấu ở những mặt trận khác nhau. “ Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi ! ”, thấm đượm biết bao nỗi nhớ, niềm yêu thương của Quang Dũng .
Hình tượng con sông Mã mở màn cho hoài niệm về Tây Tiến như một sự khẳng định chắc chắn âm hưởng hào hùng, bi tráng của những “ tháng năm Tây Tiến ” đã không hề phai mờ trong tâm lý không riêng gì mỗi người lính Tây Tiến mà của cả dân tộc bản địa, của cả quốc gia. Con sông Mã đã trở thành hình tượng cho sức mạnh, cho vẻ đẹp của đoàn binh Tây Tiến. Và Quang Dũng đã để con sông Mã ấy xa dần, xa dần nhưng vẫn chảy suốt bài thơ để khi thì hiện lên thành những con thác chiều chiều oai linh gầm thét, khi lại thành dòng nước lũ với con thuyền độc mộc, với “ hoa đong đưa ” và ở đầu cuối là hiện ra một cách khá đầy đủ trong khúc ca bi tráng của nó khi “ Sông Mã gầm lên khúc độc hành ”. Và phải chăng con sông Mã ấy cũng chính là dòng sông cảm hứng mà Quang Dũng đã từ nó biểu lộ bao nhiêu tự hào, cảm phục, nhớ thương so với những người đồng đội của mình .
14 dòng thơ khởi đầu là sự khắc tạc hình ảnh người lính Tây Tiến gắn liền với chặng đường hành quân gian nan của họ. Vì thế vạn vật thiên nhiên được miêu tả cũng gắn liền với những chặng đường hành quân này. Thiên nhiên và con người như xen kẽ, như hoà quyện lẫn nhau. Dừng lại những chặng đường hành quân của người lính Tây Tiến, 14 dòng thơ như những thước phim tư liệu nhưng lại đầy giá trị nghệ thuật và thẩm mỹ về đời sống, cuộc chiến đấu của người lính Tây Tiến .
Thiên nhiên HÙNG VĨ + THƠ MỘNG
Trước hết phải thấy Quang Dũng đã tạo nên trong Tây Tiến một vạn vật thiên nhiên vừa hùng vĩ vừa bí hiểm, vừa thơ mộng vừa khắc nghiệt như một cái nền làm điển hình nổi bật hình tượng người lính .
Cho nên sau câu thơ như một tiếng gọi tha thiết “ Sông Mã xa rồi TT ơi ! ” là hình ảnh của một vùng rừng núi bát ngát như chao nghiêng trong ống kính của người nghệ sĩ quay phim, như chơi vơi trong nỗi nhớ của Quang Dũng. “ Nỗi nhớ chơi vơi ” là một phát minh sáng tạo độc lạ của nhà thơ, bởi chơi vơi thường mang ý nghĩa chỉ khoảng trống. Không gian sống sót của sự vật, đi vào nỗi nhớ của Quang Dũng “ chơi vơi ” trở thành khoảng trống của tâm tưởng, của xúc cảm. Từ bức tranh toàn cảnh “ chơi vơi ” một nỗi nhớ này, hoài niệm như ống kính quay phim làm hiện lên những chặng đường đã qua của đoàn binh Tây Tiến với những địa điểm, không phải không có sự lựa chọn một cách kỳ công, gợi biết bao cảm xúc về sự xa xôi hiểm trở như Sài Khao, Mường Lát, Pha Luông, Mường Hịch, Mai Châu … Những địa điểm với người đọc thuở ấy còn đầy bí hiểm, hoang sơ, thậm chí còn nó từng khiến Vũ Quần Phương cho rằng 2 chữ “ Mường Hịch ” nghe như bước chân cọp dậm dịch rình người, còn 2 chữ “ Mai Châu ” tự nó đã ủ sẵn hương thơm của nếp rừng. Mới biết sức gợi tả của những địa điểm thôi cũng đã hoàn toàn có thể làm lay động trí tưởng tượng của người đọc .
Bức tranh vạn vật thiên nhiên trong Tây Tiến của Quang Dũng còn vô cùng rực rỡ bởi nó được tạo nên từ một thứ ngôn từ rất giàu tính tạo hình. Mô tả vạn vật thiên nhiên mà ta như thấy những bước chân quả cảm của đoàn binh Tây Tiến đang đạp bằng mọi gian nan mà vạn vật thiên nhiên thử thách, mọi hiểm trở mà vạn vật thiên nhiên đe doạ. Ta không chỉthấy một Sài Khao sương lấp, một Mường Lát hoa về trong đêm hơi mà còn thấy cả những chặng đường khúc khuỷu, cheo leo
“ Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm – Heo hút cồn mây súng ngửi trời – Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống – Nhà ai Pha Luông mưa xa bờ “
Đó là hình ảnh trập trùng dốc đứng đèo cao như dựng lên trước mắt đoàn binh Tây Tiến. Những thanh trắc tiếp nối nhau tạo cảm xúc về sự gập gềnh khúc khuỷu. Điệp từ “ dốc ” như mở ra trước mắt người đọc hình ảnh những con dốc tiếp nối nhau lên tới người. Nhịp của câu thơ càng làm tăng thêm nỗi khó khăn vất vả của người lính bởi nó như tiếng thở quay quồng, giục giã, gấp gáp. Đó là nhịp điệu :
Dốc lên / khúc khuỷu / dốc / thăm thẳm
Đó là một nhịp điệu ít thấy trong câu thơ 7 chữ cổ xưa : 2/2/1 / 2. Hơn nữa nhà thơ còn sử dụng liên tục những từ láy gợi hình, những từ láy mà tự nó đã có giá trị bộc lộ như “ khúc khuỷu ”, “ thăm thẳm ”, tiếp đó là “ heo hút ” .
Tuy nhiên cần phải thấy thơ Quang Dũng có một đặc thù rất điển hình nổi bật, bao trùm, đó là những hình ảnh tương phản có giá trị nâng đỡ lẫn nhau về mặt xúc cảm. Cho nên những “ dốc lên ”, “ khúc khuỷu ”, “ thăm thẳm ”, “ heo hút ” đã trở thành không có ý nghĩa trong sự thử thách của vạn vật thiên nhiên so với con người. Vì sau tổng thể những thử thách ấy, ta bỗng phát hiện một cảm hứng đầy tự tôn của người lính. Người lính đã mặc kệ mọi thử thách để vươn tới một tầm cao + + + g lộng giữa đỉnh trời. Quang Dũng đã tạo nên một hình ảnh rất là giật mình từ sự tương phản này, hình ảnh “ súng ngửi trời ”. Từ hình ảnh ấy, người lính hiện ra rất thực, thực với những người lính xuất thân từ học viên, sinh viên tri thức HNội. Đó là hình ảnh được hiện ra từ cái nhìn của những người lính trẻ mưu trí mà tinh nghịch, những người lính đã vượt qua muôn trùng dốc để vươn tới tận trời, để súng ngửi trời. Không phải là những người lính như người lính trong đoàn binh Tây Tiến khó hoàn toàn có thể liên tưởng từ “ mũi súng ” đến “ súng ngửi trời ”
Thời đại đã đem đến cho Quang Dũng không chỉ một liên tưởng lạ lùng, kỳ thú mà còn là hình tượng thơ rất là kỳ vĩ. Khẩu súng cùng với người lính như đang đứng ở đỉnh điểm của thời đại gợi ta nhớ tới hình ảnh ngươì chiến sỹ vệ quốc trong câu thơ của Phạm Ngũ Lão :
“ Hoành sóc giang san cáp kỉ thu ”
Hình tượng người anh hùng vệ quốc cầm ngang ngọn giáo đứng giữa nước nhà hoặc người lính trong câu thơ của Tố Hữu. “ Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều – Bóng dài trên đỉnh dốc cheo leo – Núi không đè nổi vai vươn tới – Lá nguỵ trang reo với gió đèo ” ( Lên Tây Bắc )
Song ở câu thơ của Quang Dũng, người lính thật hồn nhiên và lãng mạn, vừa thật, vừa khái quát, vừa giàu ý nghĩa tượng trưng .
Thiên nhiên có lúc vụt hiện ra từ những câu thơ giàu giá trị tượng hình, một đỉnh điểm nghìn thước. Đó là câu thơ :
“ Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống ”
Không ít người yêu thích câu thơ này bởi sự ngắt nhịp giữa dòng đã bẻ gập câu thơ, tạo nên cái đỉnh điểm nghìn thước kia. Nhưng thực ra, cái độ cao nghìn thước ấy được tạo nên từ chính cấu trúc ngữ nghĩa của câu thơ. Nhà thơ đã tạo nên cái tương phản giữa nghìn thước lên và nghìn thước xuống để đúng giữa câu thơ là cái ngất trời của một chữ “ cao ”. Chính cấu trúc ngữ nghĩa ấy đã tạo nên đỉnh điểm nghìn thước giữa câu thơ. Chẳng những thế, câu thơ với chữ “ lên ”, “ xuống ” còn gợi ra hình ảnh trập trùng của đoàn binh Tây Tiến đang vượt dốc cao vực thẳm .
Mô tả vạn vật thiên nhiên, Quang Dũng chỉ nhấn mạnh vấn đề sự kinh hoàng hiểm trở của nó mà còn gợi ra hình ảnh rất là thơ mộng. Bên cạnh cái hiểm trở của đỉnh điểm nghìn thước, của con thác gầm thét, của Mường Hịch cọp trêu người còn có khung cảnh của Lũng Sa
“ Nhà ai Pha Luông mưa xa bờ ”
Một câu thơ toàn thanh bằng gợi nên cái bát ngát xa vời, chơi vơi. Sự tương phản về thanh điệu tự nó cũng đã gợi ra cái trập trùng của núi non nhưng rực rỡ hơn còn là chất lãng mạn gợi ra từ một khung cảnh vạn vật thiên nhiên như vậy. Phải là người lính đầy chất thơ trong tâm hồn mới hoàn toàn có thể cảm nhận được vẻ đẹp ấy sau khi đã vượt dốc, qua cồn mây, đạp bằng đỉnh điểm nghìn thước .
Nói đến vạn vật thiên nhiên trong Tây Tiến, không hề không nói tới một vạn vật thiên nhiên hùng vĩ như một cái nền làm điển hình nổi bật tầm vóc của con ngươì ở những câu thơ này. Quang Dũng đã diễn đạt vạn vật thiên nhiên để miêu tả con người. Quang Dũng đã miêu tả vạn vật thiên nhiên bằng cả hình, cả âm, cả nhịp điệu và đặc biệt quan trọng là bằng cảm hứng lãng mạn để sự hiểm trở của vạn vật thiên nhiên chỉ càng khơi gợi cảm hứng chinh phục của con người .
Đó là cảm hứng không phải không có sự tác động ảnh hưởng của thơ ca lãng mạn như “ Nhớ rừng ” của Thế Lữ, sự ảnh hưởng tác động từ câu thơ :

“Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng 
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt”

Đến câu thơ :
“ Chiều chiều oai linh thác gầm thét ”

Cảm hứng lãng mạn ở Tây Tiến còn là sự ảnh hưởng từ hồn thơ lãng mạn của Lý Bạch bởi những câu thơ “Dốc lên … ngửi trời” đã gợi ta nhớ đến “Thục Đạo Nan” của Lý Bạch

“Thục đạo nan, thục đạo chi nan 
Nan ư thướng thanh thiên”

Đọc câu thơ :

“Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người”
Ta lại nhớ đến “Thục đạo nan” với câu thơ:

“ Triêu tỵ trường xà – Tịch tỵ mãnh hổ ”
Con đường Tây Tiến có khác gì con đường vào “ Thục ” xưa trong câu thơ của Lý Bạch. Chính Quang Dũng cũng nói về sự tác động ảnh hưởng này trong những câu thơ của ông .
Với 14 dòng thơ khởi đầu, tuy hình ảnh người lính chỉ thấp thoáng ẩn hiện giữa vạn vật thiên nhiên qua ống kính quay cận cảnh của Quang Dũng nhưng đoạn thơ vẫn khắc hoạ những vẻ đẹp rất là rực rỡ từ ý chí, nghị lực đến khí phách, tâm hồn của đoàn binh Tây Tiến. Hình tượng người lính ở đây cũng mang sắc tố được hoà trộn từ cảm hứng hiện thực cho đến cảm hứng lãng mạn, một sự hoà trộn mang tính đặc trưng của thơ Quang Dũng. Hiện thực và lãng mạn luôn nâng đỡ lẫn nhau trong những câu thơ trong từng hình ảnh .
Đó là hình ảnh người lính hiện ra như một đoàn quân mỏi nhưng cũng lại là người lính tâm hồn tràn trề chất thơ nên giữa bao nhiêu mỏi mệt vẫn cảm nhận được vẻ đẹp của núi rừng, vẻ đẹp của một “ Mường Lát hoa về trong đêm hơi ”. Người lính như thả hồn vào cõi mộng của đêm hơi giữa núi rừng, tận thưởng hương thơm của hoa rừng. Nếu cảm nhận câu thơ ” Mường Lát hoa về trong đêm hơi ” như một sự cách điệu hình ảnh đoàn binh Tây Tiến với những bó đuốc trên tay, hành quân qua Mường Lát như một ai đó đã nói thì sẽ không hề hiểu được ý tưởng sáng tạo của nhà thơ muốn làm điển hình nổi bật cái tinh xảo, cái thi vị – chất thơ như một vẻ đẹp trong tam hồn người lính .
Đó còn là hình ảnh những người lính vượt muôn trùng dốc với bao nhiêu khó khăn vất vả bởi những “ khúc khuỷu ”, “ thăm thẳm ”, “ heo hút ” nhưng đùng một cái lại Open ở tầm cao đỉnh trời trong tiếng cười sáng sủa với chi tiết cụ thể “ súng ngửi trời ”. Ta như nghe thấy tiếng cười rũ sạch mọi mệt nhọc nguy hiểm, rũ sạch cả bụi trường chinh trên tấm áo người chiến sỹ. Quả thực như đã nói, cho đến “ Tây Tiến ”, chưa ở đâu trong văn học nước ta, người lính vệ quốc, anh bộ đội cụ Hồ được đặt ở một tầm cao như vậy. Đó là hình ảnh người lính vượt những đỉnh điểm nghìn thước không chỉ là đỉnh điểm của vạn vật thiên nhiên mà còn là đỉnh điểm của những khó khăn vất vả, thử thách nhưng tâm hồn vẫn thảnh thơi, vẫn mơ mộng khi để lòng trải ra bát ngát giữa khung cảnh
“ Nhà ai Pha Luông mưa xa bờ ”
Đó còn là hình ảnh về sự quyết tử lặng lẽ mà rất anh hùng của những người lính Tây Tiến dọc theo chặng đường hành quân. Thương nhớ vô cùng trong 2 chữ “ anh bạn ” mà nhà thơ đã nói về đồng đội của mình bởi đó là những người bạn đã nằm lại dọc đường hành quân. Nhưng Quang Dũng không biến nỗi đau ấy thành sự bi luỵ khi nhà thơ viết về sự quyết tử của những người bạn như viết về giấc ngủ của họ. “ Anh bạn dãi dầu không bước nữa – Gục lên súng mũ bỏ quên đời ”, nhưng niềm tin của họ lại vút lên cùng sông núi. Họ coi cái chết nhẹ nhàng như đi vào giấc ngủ nhưng sông núi lại để niềm nhớ thương và tự tôn hoá thân thành những ngọn thác để chiều chiều oai linh gầm thét, vừa biểu lộ nỗi đau xé lòng lại vừa biểu lộ khúc tráng ca muôn đời của sông núi hát về sự quyết tử của họ .
Thủ pháp tương phản được sử dụng một cách triệt để để làm vút lên vẻ đẹp tâm hồn rất là hào hoa của người lính, để dựng lên hình ảnh những người lính dẫu sống giữa một vùng đất hoang sơ đầy bí hiểm, nơi cọp còn trêu người, nhưng tâm hồn họ vẫn ngời lên một vẻ đẹp phong nhã, hào hoa trong câu thơ :

“Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi “

Bao nhiêu lãng mạn gửi vào những chữ “ nhớ ôi Tây Tiến … ”, “ Mai Châu mùa em … ”. Đó là những chữ đã để lại trong tâm hồn người lính những vẻ đẹp của miền núi hoang sơ kia, vẻ đẹp mang đậm tình người với “ cơm lên khói ” và “ mùa em thơm nếp xôi ”. Lòng người Tây Tiến nhớ mãi “ mùa em ”, mùa những người lính Tây Tiến gặp em giữa khung cảnh niềm hạnh phúc của xóm làng. Hương nếp xôi cũng từ mùa em mà thơm mãi trong tâm hồn người lính .
Dẫu 14 dòng thơ khởi đầu hầu hết là khắc tạc bức tranh vạn vật thiên nhiên vô cùng hoang sơ, hiểm trở thì cũng phải thấy Quang Dũng muốn từ vạn vật thiên nhiên ấy mà làm điển hình nổi bật hình ảnh những ngươì lính Tây Tiến với tầm vóc lớn lao, với ý chí kiên cường, với tâm hồn phơi phới niềm tin, niềm sáng sủa đã tạo nên sức mạnh đạp bằng mọi gian nan quyết tử để đi tới. Đây là câu thơ có sức tạo hình rất là độc lạ. Cảm hứng lãng mạn đã làm cho hình tượng người lính trở nên bùng cháy rực rỡ. Hình tượng thẩm mỹ và nghệ thuật vừa bám sát hiện thực lại có sự bay bổng trong sức tưởng tượng của người đọc bởi chất lãng mạn ấy của hồn thơ Quang Dũng .

Bài mẫu số 2: Phân tích khổ 1 bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

Quang Dũng là một nhà thơ mang hồn thơ phóng khoáng, hồn hậu, lãng mạn và tài hoa. Quang Dũng đã sống một cuộc sống vô cùng sôi sục. Ông đi nhiều, viết nhiều. Ông đã để lại nhiều tác phẩm biểu lộ được đậm chất ngầu và phong thái nghệ sĩ độc lạ của một nhà thơ. Trong số nhiều tác phẩm ấy thì bài thơ “ Tây Tiến ” là một trong những sáng tác rực rỡ của ông. Bài thơ “ Tây Tiến ” sinh ra trong những năm tháng không thể nào quên của quốc gia và cuộc sống Quang Dũng. Thông qua nỗi nhớ về một miền đất kinh hoàng và một quãng đời chiến đấu khó khăn cùng đồng đội sống chết bên nhau, bài thơ đã ghi lại hào khí lãng mạn của tuổi trẻ Nước Ta trong buổi đầu kháng chiến chống Pháp. Đặc sắc nhất là đoạn thơ miêu tả cảnh Tây Bắc hùng vĩ, kinh hoàng và thấp thoáng hiện ra người lính Tây Tiến .

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi !
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi.
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi.
Mường Lát hoa về trong đêm hơi.
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm.
Heo hút cồn mây súng ngửi trời.
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống.
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.
Anh bạn dãi dầu không bước nữa.
Gục lên súng mũ bỏ quên đời.
Chiều chiều oai linh thác gầm thét.
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người.
Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói.
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi.

Hai câu thơ đầu là xúc cảm khởi đầu của tác giả, đó là tiếng gọi thiết tha như bật thốt tự đáy lòng .

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi !
Nhớ về rùng núi nhớ chơi vơi.

Tác giả mở màn bằng một câu thơ gợi nỗi nhớ nuối tiếc về quá khứ đã qua : “ Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi ! ” Trong câu thơ bảy chữ mà đã Open tới hai danh từ riêng. Nhũng tên riêng đó không hề vô cảm, vô hồn mà lại như có linh hồn. Nó gợi cho mọi người thấy hình ảnh Tây Bắc và những đồng đội của tác giả. Đó là những hình ảnh chưa phải đã đơn cử nhưng đã gọi lên nỗi nhớ nao lòng. Niềm nuối tiếc về quá khứ được biểu lộ trong hai từ “ xa rồi ”. “ Xa rồi ” gọi sự chia li, cách biệt, “ xa rồi ” Tây Bắc, “ xa rồi ” sông Mã, “ xa rồi ” những người chiến sỹ, đồng đội đã từng gắn bõ một thời với nhà thơ .
Câu thơ tiên phong nỗi nhớ chưa được cụ thể hóa, nhưng đến câu thơ thứ hai, nỗi nhớ được miêu tả rất đơn cử : “ Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi ”. Câu thơ ngắt nhịp 3/4. Ở vế đầu gợi khoảng trống nhớ, đối tượng người tiêu dùng nhớ, sau đó tác giả gọi tên nỗi nhớ là “ nhớ chơi vơi ”. Hai vế không có sự trái chiều mà tạo nên sự tương đương, tương hỗ với nhau. Nỗi nhớ về núi rừng là nguyên nhân tạo nên nỗi “ nhớ chơi vơi ”. “ Nhớ chơi vơi ” là nỗi nhớ cồn cào, ám ảnh, là nỗi nhớ da diết, khắc khoải. Nó tạo nên cái cảm xúc hụt hẫng, hờ hững trước cảnh và người đã gắn bó thân thiện từ lâu. Hai từ “ nhớ ” lặp đi lặp lại trong câu thơ như những đợt sóng lòng không dứt cứ ào ạt đổ về trong lòng tác giả. Sự da diết, khắc khoải, hụt hẫng cứ dâng trào không gì khảo lấp được. Nó đọng lại trong lòng người đọc một nỗi nhớ rất riêng của nhà thơ Quang Dũng. Âm hưởng của câu thơ ngân dài, lan tỏa bởi vần “ ơi ” lặp lại tới ba lần, như tiếng vọng vào vách đá, vang xa, vang mãi. Tiếng gọi “ Tây Tiến ơi ” tha thiết như tiếng gọi tình nhân. Sau tiếng gọi ấy là bao nhiêu hình ảnh của quãng đời chiến đấu gian nan đã qua hiện về trong tâm tưởng nhà thơ như những thước phim quay chậm .

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi.
Mường Lát hoa về trong đêm hơi.
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm.
Heo hút cồn mây súng ngửi trời.
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống.
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.

Trong đoạn thơ này, cảnh rừng núi miền Tây Bắc hiện ra thật sinh động dưới ngòi bút tả thực sắc xảo của nhà thơ. Đoạn thơ là một quốc tế của một quá khứ hiện về lộng lẫy trong nỗi nhớ với nét đẹp kinh hoàng, hoang sơ xen lẫn vẻ tươi mát, thơ mộng của vạn vật thiên nhiên. Hai câu thơ : “ Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi – Mường Lát hoa về trong đêm hơi ” miêu tả những khoảng trống đơn cử là “ Sài Khao ” và “ Mường Lát ”. Ở đây ta phát hiện hai địa điểm với cái tên rất lạ, gợi đến miền đất xa xôi, vắng vẻ, hoang vu và bí hiểm. Sài Khao hiện về một đoàn quân căng thẳng mệt mỏi đi trong “ sương lấp ” – đó là những mảng sương dày tưởng chừng như che lấp tầm mắt con người. Nó gợi cho ta thấy thực trạng đoàn quân Tây Tiến lúc bấy giờ phải đương đầu với khí hậu khắc nhiệt trong khi sức khỏe thể chất đang căng thẳng mệt mỏi. Mường Lát làm hiện lên sự trái chiều với khoảng trống Sài Khao, vì nó Open hình ảnh “ hoa ” – hình ảnh tượng trưng cho cái đẹp. Có thể đó là những bông hoa rừng được người lính Tây Tiến cảm nhận thấy qua khứu giác, qua thị giác, hay cũng hoàn toàn có thể là hoa trong tâm tưởng. Nhưng dù hiểu theo cách nào, dù là hoa thực hay hoa trong tâm tưởng cũng đều gợi đến cái đẹp, đó là sự dẫn chứng cho vẻ đẹp niềm tin và tâm hồn người lính. Vẻ đẹp ấy của những người lính thật lãng mạn và thơ mộng .
Sự khó khăn vất vả và gian nan của người lính phải trải qua đâu chỉ có sương lấp, sương dày nữa mà còn có biết bao khó khăn vất vả và nguy hại hơn .

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm.
Heo hút cồn mây súng ngửi trời.
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống.

Đầu tiên là con đường hành quân hiện lên khúc khuỷu, thăm thẳm : “ Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm ”. Đây là câu thơ giàu chất tạo hình. Tác giả dùng từ láy tượng hình “ khúc khuỷu, thăm thẳm ” để vẽ lên dốc núi quanh co, nguy khốn và lại tạo nên độ cao, độ sâu đến khôn cùng. Câu thơ Open hai vế tiểu đối đã làm điển hình nổi bật nên sự hùng vĩ, hiểm trở của dốc núi. “ Dốc lên ” lại vừa cao, vừa khúc khuỷu, dốc xuống thì sâu hun hút. Hai từ “ dốc ” đứng đầu hai vế tiểu đối tạo nên khoảng trống ba chiều : chiều cao, chiều rộng và chiều sâu. Dường như dốc núi còn được miêu tả hùng vĩ, kinh hoàng hơn ở câu thơ : “ Heo hút cồn mây súng ngửi trời ”. “ Heo hút ” là từ láy tượng hình không chỉ hàm chúa độ cao, độ sâu mà còn hàm chứa sự lạnh lẽo, hoang vu, tĩnh mịch. Đó là bộc lộ của khoảng trống cao vô cùng – là khoảng trống lên tận trời mây. Và trong khoảng trống này ta thấy thấp thoáng những người lính Tây Tiến qua hình ảnh “ súng ngửi trời ”. Đây là cách nói rất lính bộc lộ ý thức của người lính với tâm hồn vô tư và hồn nhiên. Qua đó tất cả chúng ta không chỉ thấy được độ cao vô cùng của dốc núi mà còn thấy được ý chí của những người lính Tây Tiến mặc dầu thân xác nhỏ bé nhưng ý thức của họ rất lớn vì “ dốc núi có cao nhưng lòng quyết tâm còn cao hơn núi ”. Với ý chí và niềm tin như vậy, những người lính đi qua những dốc núi đẹp. Những bước chân của những anh có vẻ như đã đo đếm được độ dài của dốc núi : “ Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống ”. Câu thơ ngắt nhịp 4/3 với hai vế tiểu đối, trái chiều giữa cao và thấp, giữa lên và xuống. Câu thơ như bẻ làm đôi, miêu tả dốc núi vút lên cao rồi đổ xuống gần như thẳng đứng. Độ cao được xác lập là “ ngàn thước ” đã gợi độ gấp khúc cho con đường hành quân thì sự khó khăn vất vả, khó khăn vất vả và nguy hại mà những người lính phải trải qua ngày càng nhiều .
Quang Dũng là một nhà thơ rất khéo tài khi sử dụng những thanh bằng, thanh trắc trong thơ. Trong ba câu thơ này thì tác giả sử dụng toàn thanh trắc, phối hợp với nhiều từ láy có công dụng quyến rũ cho con đường hành quân khúc khuỷu và hiểm trở, tuy nhiên đó cũng là bức tranh vạn vật thiên nhiên hoành tráng, hùng vĩ của miền Tây. Đó là những câu thơ được vẽ bằng những nét vẽ gân guốc thì đến câu thơ tiếp theo được vẽ bằng một nét vẽ thướt tha với thanh bằng khiến cho người đọc có cảm xúc như đang trong trạng thái căng thẳng mệt mỏi tới tột cùng bỗng được quay trở lại với sự yên tĩnh của tâm hồn : “ Nhà ai Pha Luông mưa xa bờ ”. Một khoảng trống nữa lại Open, đó là khoảng trống “ Pha Luông ”, một khoảng trống êm đềm và bình yên. Dường như đó là giấc mơ của người lính Tây Tiến về một mái ấm mái ấm gia đình. Không gian đó rất xa xôi vì thấp thoáng ẩn hiện trong những cơn “ mưa xa ” .
Những cuộc hành quân trong thực trạng gian nan, khắc nghiệt khiến cho không ít những người lính Tây Tiến đã ngã xuống trên đường hành quân. Ngòi bút của Quang Dũng không bỏ lỡ hiện thực quyết liệt ấy :

Anh bạn dãi dầu không bước nữa.
Gục lên súng mũ bỏ quên đời !

“ Dãi dầu ” là thực trạng người lính Tây Tiến phải trải qua. Hoàn cảnh ấy làm cho người lính Tây Tiến “ không bước nữa ” và “ gục lên súng mũ ” rồi “ bỏ quên đời ”. Những cụm từ đã miêu tả sự hi sinh của người lính Tây Tiến trong thực trạng rất riêng. Sự hi sinh đó không phải vì súng đạn mà là sự hi sinh do thực trạng khắc nghiệt cảu vạn vật thiên nhiên. Bởi vậy, có vẻ như cái chết từ lâu đã nằm trong tiền thức của những người lính Tây Tiến. Vậy mà họ vẫn đương đầu với cái chết nhẹ nhàng, do tại họ coi cái chết nhẹ tựa hồng mao. Họ đúng là những con người dũng mãnh và ngoan cường .
Hai câu thơ tiếp theo miêu tả vạn vật thiên nhiên hùng vĩ, hoang dã đầy rình rập đe dọa với núi cao, vực thẳm, thác gầm, thú dữ, … tưởng chừng nuốt chửng, tiêu diệt những ai muốn cạnh tranh đối đầu với nó :

Chiều chiều oai linh thác gầm thét.
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người.

Hai câu thơ Open hai hình ảnh “ thác ” và “ cọp ”. Thác diễu võ dương oai với con người bởi âm thanh “ gầm thét ”. Thứ âm thanh vang dội, rùng rợn – oai linh của rừng già. Oai linh đó còn bộc lộ qua hình ảnh “ cọp trêu người ”. Những người lính Tây Tiến còn phải đương đầu rất gần với chúa tể rừng xanh. “ Trêu ” là động từ khiến cho cái nỗi sợ hãi của người lính lù xa. Đây là sự dí dỏm, vui nhộn của anh bộ đội cụ Hồ. Vẻ hoang sơ, kinh hoàng chứa đầy huyền bí của núi rừng miền Tây được nhà thơ miêu tả không chỉ theo chiều khoảng trống mà còn được mày mò ở chiều thời hạn. Tác giả mở màn hai câu thơ bằng cụm từ “ chiều chiều, đêm đêm ” để gợi tả thời hạn liên tiếp theo vòng tuần hoàn. Và do vậy, người lính Tây Tiến luôn phải đương đầu với oai linh rừng rạp vừa rất gần, vừa lại liên tục. Nó luôn là mối nguy khốn đáng sợ so với con người .
Hai câu thơ cuối gợi cảm giác tươi mát, ngọt ngào về đời sống thanh thản thoáng phát hiện trên đường hành quân :

Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói.
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi.

Câu thơ mở màn bằng cụm từ cảm thán “ nhớ ôi ” cho ta thấy tình cảm của tác giả được hướng vào nội tâm. Và nỗi nhớ ấy không kìm nén nổi để rồi bật thốt thành lời. Từ nỗi nhớ đó, nhà thơ gọi về rất nhiều hình ảnh trong hoài niệm, trong quá khứ. Hình ảnh “ cơm lên khói ” đã tác động ảnh hưởng vào thị giác, khướu giác, vị giác và tâm hồn nhà thơ. Đây nữa “ Mai Châu ” một bản làng với cái tên rất đẹp và nỗi nhớ gọi về cái mùi vị thơm nồng của “ nếp xôi ”. Trong câu thơ Quang Dũng sử dụng một từ trọn vẹn phát minh sáng tạo “ mùa em ” – mùa nằm trong quyền sở hữu của em. Đọng lại trong hai câu thơ là hình ảnh người con gái Mai Châu cần mẫn, tần tảo và có vẻ như đẹp tâm hồn trong sáng .

Mở đầu đoạn thơ là nỗi nhớ, kết thúc đoạn thơ cũng là nỗi nhớ và nỗi nhớ ấy bàng bạc trong cả đoạn thơ. Qua nỗi nhớ tác giả đã gọi về những âm thanh, hương vị, cảnh vật và con người. Và qua nỗi nhớ ấy ta thấy được tình yêu của Quang Dũng với mảnh đất Tây Bắc, con người Tây Bắc, với những người đồng chí, đồng đội của mình. Đó cũng là tình yêu quê hương, đất nước và con người của nhà thơ đã được khắc họa rõ nét, sâu sắc qua đoạn thơ.
 

Bài mẫu số 3: Phân tích khổ 1 bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

Năm 1948. cuộc kháng chiến của quân và dân ta chống thực dân Pháp bước sang năm thứ ba. Ta vừa thắng lớn trên mặt trận Việt Bắc thu đông 1947 .
Chặng đường lịch sử vẻ vang phía trước của dân tộc bản địa còn đầy thử thách nguy hiểm. Cuộc kháng chiến đã chuyển sang một tiến trình mới. Tiền tuyến và hậu phương tràn ngập ý thức mừng cuống và quyết thắng. Thời gian này, văn nghệ kháng chiến thu được một số ít thành tựu xuất sắc. Một số bài thơ hay viết về anh bộ đội Cụ Hồ tiếp nối đuôi nhau nhau Open : Lên Tây Bắc ( Tố Hữu ), Đồng Chí ( Chính Hữu ), Nhớ ( Hồng Nguyên ) … và Tây Tiến của Quang Dũng .
Quang Dũng viết Tây Tiến vào năm 1948, tại Phù Lưu Chanh, một làng ven con sông Đáy hiền hòa. Cảm hứng chủ yếu của bài thơ là nỗi nhớ đồng đội thân yêu, nhớ đoàn binh Tây Tiến, nhớ bản mường và núi rừng miền Tây, nhớ kỉ niệm đẹp một thời trận mạc … Nói về nỗi nhớ ấy, bài thơ đã ghi lại hào khí lãng mạn của tuổi trẻ Nước Ta, của “ bao chiến sỹ anh hùng ” trong buổi đầu kháng chiến chống Pháp vô cùng gian nan mà vinh quang .
Tây Tiến là tên gọi của mội đơn vị chức năng bộ đội hoạt động giải trí tại biên giới Việt – Lào, miền Tây tỉnh Thanh Hóa và Hòa Bình. Quang Dũng là một cán bộ đại đội của “ đoàn binh không mọc tóc ” ấy, đã từng vào sinh ra tử với đồng đội thân yêu .
Hai câu thơ đầu nói lên nỗi nhớ, nhớ miền Tây, nhớ núi rừng, nhớ dòng sông Mã yêu dấu :

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi.

Đã “ xa rồi ” nên nỗi nhớ không thế nào nguôi được, nhớ da diết đến quặn lòng, đó là nỗi nhớ “ chơi vơi ”. Tiếng gọi “ Tây Tiến ơi ” vang lên tha thiết như tiếng gọi người thân yêu. Từ cảm “ ơi ! ” bắt vần với từ láy “ chơi vơi ” tạo nên âm hưởng câu thơ sâu lắng, bồi hồi, ngân dài, từ lòng người vọng vào thời hạn năm tháng, lan rộng lan xa trong khoảng trống. Hai chữ “ xa xôi ” như một tiếng thở dài đầy thương nhớ, hô ứng với điệp từ “ nhớ ” trong câu thơ thứ hai biểu lộ một tâm tình đẹp của người chiến binh Tây Tiến so với dòng sông Mã và núi rừng miền Tây. Sau tiếng gọi ấy, biết bao hoài niệm về một thời hạn khổ hiện về trong tâm tưởng .
Những câu thơ tiếp theo nói về chặng đường hành quân đầy thử thách gian truân mà đoàn binh Tây Tiến từng nếm trải. Các tên bản, tên mường : Sài Khao, Mường Lát, Pha Luông, Mường Hịch, Mai Châu … được nhắc đến không chỉ gợi lên bao thương nhớ vơi đầy mà còn để lại nhiều ấn tượng về sự xa xôi, heo hút, hoang dã, thâm sơn cùng cốc … Nó gợi trí tò mò và háo hức của những chàng trai “ Từ thuở mang gươm đi giữ nước – Nghìn năm thương nhớ đất Thăng Long ”. Đoàn binh hành quân trong sương mù giữa núi rừng trùng điệp :

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi,
Mường Lát hoa về trong đêm hơi.

Bao núi cao, đèo cao, dốc thẳng dựng thành phía trước mà những chiến sỹ Tây Tiến phải vượt qua .
Dốc lên thì “ khúc khuỷu ” gập gềnh, dốc xuống thì “ thăm thẳm ” như dẫn đến vực sâu. Các từ “ khúc khuỷu ”, “ thăm thẳm ”, “ heo hút ” đặc tả gian nan, gian nan của nẻo đường hành quân chiến đấu : “ Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm – Heo hút cồn mây súng ngửi trời ! ”. Đỉnh núi mù sương cao ráo. Mũi súng của người chiến binh được nhân hóa tạo nên một hình ảnh : “ súng ngửi trời ” giàu chất thơ, mang vẻ đẹp cảm hứng lãng mạn, cho ta nhiều thi vị. Nó khẳng định chí khí và quyết tâm của người chiến sỹ sở hữu mọi tầm cao mà đi tới “ Khó khăn nào cũng vượt qua – Kẻ thù nào cũng đánh thắng ! ”. Thiên nhiên núi đèo Open như để thử thách lòng người : “ Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống ”. Hết lên lại xuông, xuống thấp lại lên cao, đèo nối đèo, dốc tiếp dốc, không dứt. Câu thơ được tạo thành hai vế tiểu đối : “ Ngàn thước lên cao / / ngàn thước xuống ”, hình tượng thơ phù hợp hòa giải, cảnh tượng núi rừng hùng vĩ được đặc tả, bộc lộ một ngòi bút đầy chất hào khí của nhà thơ – chiến sỹ .
Có cảnh đoàn quân đi trong mưa : “ Nhà ai Pha Luông mưa xa bờ ”. Câu thơ dược dệt bằng những thanh bằng liên tục, gợi tả sự êm dịu, tươi mát, của tâm hồn những người lính trệ, trong gian nan vẫn sáng sủa yêu đời. Trong màn mưa rừng, tầm nhìn của người chiến binh Tây Tiến vẫn hướng về những bản mường, những mái nhà dân hiền lành và yêu thương, nơi mà những anh sẽ đến, đem xương máu và lòng quả cảm để bảo vệ và giữ gìn .
Ta trở lại đoạn thơ trên, gian nan không chỉ là núi cao dốc thẳm, không riêng gì là mưa lũ thác ngàn mà còn có tiếng gầm của cọp beo nơi rừng thiêng nước độc, nơi đại ngàn hoang vu :

Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đèm Mường Hịch cọp trêu người.

“ Chiều chiều … ” rồi “ đêm đêm ” luôn có nhừng tiếng gầm thét, những âm thanh ấy khẳng định chắc chắn cái bí hiểm, cái uy lực kinh khủng ngàn đời của chốn rừng thiêng. Chất hào sảng trong thơ Quang Dũng là lấy ngoại cảnh núi rừng miền Tây nguy hiểm để tô đậm và khắc họa chí khí anh hùng của đoàn quân Tây Tiến. Mỗi vần thơ đã để lại trong tâm lý người đọc một ấn tượng : gian truân tột bậc mà cũng can trường tột bậc ! Đoàn quân vẫn tiến bước, người nối người, băng lên phía trước. Uy lực vạn vật thiên nhiên như bị giảm xuống và giá trị con người như được nâng cao hẳn lên một tầm vóc mới. Quang Dũng cũng nói đến sự hi sinh của đồng đội trên những chặng đường hành quân vô cùng khó khăn :

Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời…

Hiện thực cuộc chiến tranh lâu nay vốn như thế ! Sự hi sinh của người chiến sỹ là tất yếu. Xương máu đổ xuống để xây đài tự do. Vần thơ nói đến cái mất mát, hi sinh nhưng không chút bi lụy, thảm thương .
Hai câu cuối đoạn thơ, xúc cảm bồi hồi tha thiết, như lời nhắn gửi của một khúc tâm tình, như tiếng hát của một bài ca hoài niệm, vừa bâng khuâng, vừa tự hào :

Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi.

“ Nhớ ôi ! ” là tình cảm dạt dào, là tiếng lòng của những chiến sỹ Tây Tiến “ đoàn binh không mọc tóc ”. Câu thơ đậm đà tình quân dân. Hương vị bản Mường với “ cơn lên khói ”, với “ mùa em thơm nếp xôi ” có khi nào quên ? Hai tiếng “ mùa em ” là một phát minh sáng tạo độc lạ về ngôn từ thi ca, có hàm chứa bao tình thương nỗi nhớ, điệu thơ trở nên uyển chuyển, mềm mịn và mượt mà, tình thơ trở nên ấm cúng. Cũng nói về hương nếp, hương xôi, về “ mùa em ” và tình quân dân, sau này Chế Lan Viên viết trong bài Tiếng hát con tàu .

Anh nắm tay em cuối mùa chiến dịch
Vất xôi nuôi quân em giấu giữa rừng
Đất Tây Bắc tháng ngày không có lịch
Bữa xôi đầu còn tỏa nhớ mùi hương.

“ Nhớ mùi hương ”, nhớ “ cơm lên khói ”, nhớ “ thơm nếp xôi ” là nhớ mùi vị núi rừng Tây Bắc, nhớ tình nghĩa, nhớ tấm lòng cao quý của đồng bào Tây Bắc thân yêu .
Mười bốn câu thơ trên đây là phần đầu bài Tây Tiến, một trong những bài thơ hay nhất viết về người lính trong chín năm kháng chiến chống Pháp. Bức tranh vạn vật thiên nhiên hoành tráng, trên đó điển hình nổi bật lên hình ảnh chiến sỹ can trường và sáng sủa, đang lao vào vào máu lửa với niềm tự tôn “ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh … ”. Đoạn thơ để lại một dấu ấn xinh xắn về thơ ca kháng chiến mà sự thành công xuất sắc là ở sự phối hợp hài hòa giữa khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn. Nửa thế hệ đã trôi qua, bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng vẫn giữ được giá trị của mình .
Bài thơ Tây tiến của nhà thơ Quang Dũng thuộc chương trình Ngữ Văn 12, vì thế hãy chú ý quan tâm rèn luyện phân tích bài thơ Tây Tiến thật kỹ để hiểu hơn ý nghĩa bài thơ cũng như điều Quang Dũng muốn nói về tác phẩm này .

Bản Tuyên ngôn Độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh thuộc chương trình Ngữ Văn 12 cùng Phân tích bản Tuyên ngôn Độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh để hiểu hơn về tác phẩm này.

Đăng bởi : trung học phổ thông Sóc Trăng
Chuyên mục : Giáo Dục